راهنمای جامع استانداردهای کفش ایمنی
در مورد استانداردهای کفش ایمنی چه می دانید؟ در این محتوا در مورد استانداردهای کفش ایمنی iso 20345، انواع سرپنجه کفش ایمنی، نقش مرکز تحقیقات و تعلیمات حفاظت فنی و بهداشت کار، نکته های خرید کفش استاندارد و خصوصیات کفش ایمنی عایق برق سخن گفته ایم. با ما همراه باشید.
اهمیت استاندارد کفش ایمنی
بخش زیادی از ضربه ها و آسیب های شغلی شامل سقوط اجسام، لغزش و تماس با ماده های خطرناک است. استانداردهای کفش ایمنی حداقل قوانین را در مقابل ضربه، فشار، نفوذ، لغزیدن و … وضع می کنند که پرسنل دارای محافظت مناسبی باشند. کفش های بدون استاندارد اگر چه ظاهر مناسبی دارند اما در مواقع اضطراری نمی توانند از پای پرسنل محافظت کنند.
برای کسب آگاهی بیشتر درباره استاندارد و انواع کفش های ساق بلند و ساق کوتاه باید به تفاوت کفش ایمنی و کوهنوردی و همچنین تفاوت کفش ایمنی ساق کوتاه و ساق بلند آشنایی داشته باشید.
استاندارد EN ISO 20345 برای کفش های ایمنی
یکی از معتبرترین استانداردها در کفش های ایمنی، استاندارد EN ISO 20345 می باشد. بر طبق این استاندارد کفش های ایمنی باید توان تحمل ضربه 200 ژول و فشار 15 کیلو نیوتن را دارا باشند. برای انتخاب کفش مناسب برای محیط کار باید به استانداردهای کفش ایمنی سبک و طبی کارگری دقت نمایید.
طبقه بندی های استاندارد EN ISO 20345
کفش های ایمنی بر طبق درجه محافظت دسته بندی های متعددی دارند:
SB (پایه): دارای حداقل استاندارد است. سرپنجه کفش توان تحمل ضربه 200 ژول را دارند. این کفش ها برای شرایط کاری با خط متوسط کاربرد دارند.
S1 (سطح یک): علاوه بر دارا بودن حداقل استاندارد، دارای ویژگی ضد الکتریسیته ساکن، پاشنه جذب کننده انرژی و ضد نفوذ مواد نفتی و سوخت می باشند.
S2 (سطح دو): علاوه بر دارا بودن همه ویژگی های S1، رویه کفش ضد آب می باشد. این کفش برای محیط مرطوب کاربرد دارد.
S3 (سطح سه): بالاترین درجه محافظت در کفش های چرمی را دارا است. علاوه بر خصوصیات S2، کفی میانی آن ضد نفوذ در برابر اجسام نوک تیز است. به همین خاطر کفش های دارای این استاندارد برای پروژه های ساختمانی و صنعتی مناسبند.
S4 و S5: دارای جنس پلاستیکی یا پلیمری هستند و کاملا در مقابل نفوذ آب مقاومند. مدل S4 با S1 و مدل S5 با مدل S3 هم ارز هستند و تنها تفاوتشان در تولید با مواد یکپارچه است.
آشنایی با استانداردهای کفش ایمنی آمریکا و کانادا
استانداردهای دیگری نیز برای تولید کفش استاندارد در نظر گرفته شده است که شامل استانداردهای آمریکایی و کانادایی هستند.
استاندارد ایالات متحده ASTM F2413
این استاندارد تقریبا مانند استاندارد EN ISO 20345 است ولی در روش های آزمون و طبقه بندی با آن متفاوت است. در استاندارد ASTM F2413 کفش ها باید در برابر ضربه 200 ژول و فشار 4500 نیوتن مقاوم باشند. از خصوصیات اصلی این استاندارد در نظر گرفتن درجه مختلف از محافظت الکتریکی برای کار با تجهیزات برقی است.
استاندارد كانادا CSA Z195
در این استاندارد محافظت از پا در مقابل ضربه، فشار، نفوذ و مواد خطرناک با اهمیت است و با شرایط سرد این کشور مطابقت دارد.
انواع سرپنجه کفش ایمنی
وظیفه اصلی سرپنجه کفش ایمنی، محافظت از انگشتان پا است. سرپنجه ها دارای انواع مختلفی هستند. انواع سرپنجه شامل سرپنجه فولادی (دارای وزن و مقاومت زیاد)، سرپنجه کامپوزیتی (معمولی ترین نوع و قیمت مناسب با مقاومت و وزن بالا) و سرپنجه آلومینیومی (دارای وزن متوسط و مقاومت خب و مناسب برای کاربردهای عمومی) هستند.
نکات خرید کفش ایمنی استاندارد
در هنگام خرید کفش ایمنی استاندارد باید به موارد مهمی توجه کنید.
بررسی خطرات فضای کار: قبل از خرید باید خطراتی که در محیط کار وجود دارد را بررسی کنید مثلا احتمال وجود مواد شیمیایی، سقوط اجسام نوک تیز و سطح های لغزنده از این موارد هستند.
مطابقت با استانداردها: از وجود نشانه های استاندارد بر روی کفش ها مطمئن شوید. به طور مثال نشانه CE استاندارد اروپا و یا نشانه استاندارد ملی ایران تایید کننده کیفیت می باشند.
توجه به راحتی و اندازه کفش: پرسنل کفش را به مدت طولانی استفاده می کنند به همین دلیل باید از نظر راحتی و اندازه باید بررسی شود.
بررسی کیفیت ساخت: بررسی کفش از نظر کیفیت دوخت، چسب و ماده اولیه بسیار حائز اهمیت است. انتخاب کفش با کیفیت بالا مانع از فرسودگی زودهنگام آنها می شود و در موقعیت های بحرانی عملکرد درستی دارند.
قابلیت تهویه: در محیط و فصول گرم از کفش هایی که دارای تهویه هستند استفاده کنید تا از عرق کردن پا ممانعت شود. برای کسب آگاهی بیشتر در زمینه اهمیت و ضرورت استفاده از کفش ایمنی و گزینش مدل مناسب برای فصول گرم به راهنمای انتخاب کفش کار تابستانی باید توجه داشته باشید.
استاندارد کفش ایمنی عایق برق
نوع دیگر کفش ایمنی دارای خصوصیت عایق الکتریکی است. کفش ایمنی عایق برق برای پرسنلی که با دستگاه ها و تجهیزات برقی کار می کنند یا در محیط کار احتمال خطر شوک الکتریکی وجود دارد مناسب است زیرا زیره و ماده عایق مورد استفاده در این کفش ها از برق گرفتگی جلوگیری می کنند. لازم به ذکر است که کفش ایمنی عایق برق دارای نشان Electrical Hazard) EH ( یا I (Insulation) هستند. دقت کنید که کفش های ضد استاتیک مانع از تجمع بار الکتریکی می شوند و برای صنایع الکترونیک و محیط های انفجاری کاربرد دارند.
سازمان بررسی استاندارد های کفش ایمنی
مرکز تحقیقات و تعلیمات حفاظت فنی و بهداشت کار زیر نظر وزارت کار و رفاه اجتماعی فعالیت دارد و وظیفه تدوین استانداردهای ملی و نظارت بر کیفیت تجهیزات ایمنی را در ایران بر عهده دارد و قوانین مورد نیاز را برای کارفرمایان و تولیدکنندگان تبیین می کند. همین طور این مرکز برای افزایش آگاهی در زمینه شغلی اقدام به انجام برنامه های آموزشی نموده است.
جدول مقایسه ای طبقه بندی استانداردهای کفش ایمنی
| طبقه | محافظت سرپنجه | پاشنه بسته | جذب انرژی | ضد استاتیک | ضد آب | ضد نفوذ | نوع ساخت |
| SB | ✓ | – | – | – | – | – | چرم/بافت |
| S1 | ✓ | ✓ | ✓ | ✓ | – | – | چرم/بافت |
| S1P | ✓ | ✓ | ✓ | ✓ | – | ✓ | چرم/بافت |
| S2 | ✓ | ✓ | ✓ | ✓ | ✓ | – | چرم/بافت |
| S3 | ✓ | ✓ | ✓ | ✓ | ✓ | ✓ | چرم/بافت |
| S4 | ✓ | ✓ | ✓ | ✓ | کاملاً ضد آب | – | لاستیک/پلیمر |
| S5 | ✓ | ✓ | ✓ | ✓ | کاملاً ضد آب | ✓ | لاستیک/پلیمر |
طریقه نگهداری و مراقبت از کفش ایمنی
طرز نگهداری از کفش های ایمنی دارای اصول و قواعد خاصی است. به طور مثال بعد از هر مرتبه استفاده کفش ها را از نظر ترک، ساییدگی و آسیب بررسی و آنها را در محیطی تمیز و خشک نگهداری کنید و از مواد شیمیایی برای تمیز کردن کفش استفاده نکنید. در صورت مشاهده آسیب جدی کفش را تعویض نمایید و به منظور حفظ بهداشت و راحتی، کفی های کفش را به صورت منظم تعویض کنید.
کفش های ایمنی را باید متناسب با کاربردشان انتخاب کرد. کفش های مناسب صنایع ساختمانی دارای استاندارد S3 با سرپنجه فولادی یا کامپوزیتی، کفی با خاصیت ضد نفوذ و لغزش هستند. در صنایع شیمیایی از کفش S5 از جنس لاستیک یا پلیمر، صنایع برق ازکفش عایق برق و زیره غیر رسانا و انبارداری و لجستیک از کفش S1P با محافظت کافی و راحتی جهت حرکت طولانی مدت استفاده می کنند.
