اهمیت استانداردهای کفش ایمنی سبک و طبی کارگری
استانداردهای کفش ایمنی سبک و طبی کارگری به این علت اهمیت دارد که کارگران ساعات طولانی از روز را در حال کار کردن هستند به کفش های طبی و ایمن در محیط کار نیاز دارند. کفش طبی کارگری باید دو اصل ایمنی و راحتی را برآورده کند. پای کارگران باید از هر گونه خطر احتمالی مانند سقوط اجسام سنگین، اجسام نوک تیز، مواد شیمیایی و لغزش محافظت گردد. از طرف دیگر کارگر در پایان روز پس از اتمام کار دچار کمردرد، خستگی و … نشود.
طبی بودن کفش کارگران و راحتی لباس کار حائز اهمیت هستند. در صورت طبی نبودن کفش کار ممکن است مشکلات جدی مانند صاف شدن کف پا، کمردرد، مشکل در مفصل زانو و لگن و التهاب فاشیای کف پا را به دنبال داشته باشد.
معرفی استاندارد EN ISO 20345 و کلاس بندی های آن
یکی از مهمترین استانداردهای کفش ایمنی سبک و طبی کارگری، استاندارد EN ISO 20345 است. این استاندارد هر ساله به روز رسانی می شود و اصول و قواعد بیشتری را برای کارفرمایان در نظر می گیرد. بر طبق این استاندارد ویژگی کفش ایمنی طبی این است که باید 200 ژول مقاومت در برابر ضربه داشته و دارای نشان CE باشد. کفش های ایمنی از لحاظ ایمنی به کلاس های مختلف تقسیم بندی می شوند.
S1: این کلاس برای محیط های داخلی و فاقد رطوبت مناسب است. این کفش ها دارای کلاهک برای حفاظت انگشتان، پاشنه بسته، خاصیت جذب کنندگی ضربه در قسمت پاشنه و آنتی استاتیک هستند.
S2: این کلاس علاوه بر داشتن رویه ضد آب، تمام خصوصیات کلاس S1 را دارا می باشد. به همین دلیل برای محیط های روباز و مرطوب قابل استفاده است.
S3: علاوه بر خصوصیات کلاس S2 دارای ویژگی هایی چون زیره آج دار جهت جلوگیری از لغزش و زیره میانی مقاوم ضد نفوذ می باشد. از این کلاس می توان برای فضاهای صنعتی، ساختمانی و محیط های باز استفاده کرد.
ویژگی های کلیدی یک کفش ایمنی سبک و استاندارد
وزن بالای کفش های ایمنی از مهمترین مشکلات آن برای کارگران است. دارا بودن وزن سبک بدون کاهش استانداردهای ایمنی بسیار حائز اهمیت است. یک کفش کار ایمنی به طور متوسط دارای وزن بین 4.9 تا 5.2 کیلوگرم است. این وزن را با کاربرد موارد کامپوزیتی برای کلاهک و آلومینیوم به جای فولاد می توان تا 30 درصد کم کرد که در خرید کفش ایمنی سبک باید به آن توجه نمود. کامپوزیت مقاومتی مانند فولاد دارد ولی وزن آن حدود 50 درصد سبک تر است. از همه مهمتر اینکه در برابر جریان برق عایق و برای محیط های برقی دارای ایمنی بیشتری است. به جای زیره های لاستیکی نیز می توان از TPU یا EVA استفاده کرد که دارای وزن بسیار سبکتری هستند.
چرم های طبیعی، چرم های مصنوعی پیشرفته و پارچه های تکنیکال نیز برای کاربرد جهت رویه کفش گزینه های مناسبی هستند. رویه باید ضد تعریق باشد و گردش هوای مناسب را جهت ممانعت از ایجاد باکتری و قارچ به عمل آورد.
مشخصات مهم کفی طبی و آنتی استاتیک برای کاهش خستگی
کفی طبی کفش کار باید از مواد استاندارد و با دوام زیاد تولید شود به طوریکه بعد از چند ماه استفاده خاصیت ارتجاعی و ایمنی خود را خفظ کند. طراحی متناسب با ساختار پا و دارا بودن ارتفاع مناسب نیز از دیگر ویژگی های طبی استاندارد است. این ویژگی سبب می شود که مانع از افتادگی کف پا شود. علاوه بر ویژگی های فوق دارا بودن خاصیت ضد ضربه (در استاندارد EN ISO 20345 با کد اخصاصی E نمایش داده می شود) نیز مهم است یعنی در قسمت پاشنه باید حداقل 20 ژول انرژی را جذب کند. برای کفش ایمنی ضد خستگی دارا بودن این ویژگی در شرایط کاری در حالت ایستاده مداوم یا روی سطوح بسیار سخت از واجبات است و مانع کمردرد و فشار به مفاصل می گردد.
دارا بودن خاصیت آنتی استاتیک (با کد A نشان داده می شود) سبب می گردد که کفش قادر به تخلیه بار الکتریکی ساکن از بدن فرد به زمین باشد و از ایجاد شوک های الکتریکی ممانعت به عمل آورد. وجود این ویژگی در کفش های ایمنی برای محیط هایی که دارای منابع قابل اشتعال و تجهیزات الکتریکی هستند الزامی است.
مقاومت در برابر لغزش (SRC) و جذب انرژی پاشنه (E)
از مهمترین عوامل آسیب به کارگران در محیط کار لغزش و سقوط (با توجه به آمارها 31 درصد) هستند که سبب می شود که کفش های ایمنی را برای کار در برابر این دو عامل مقاوم کنند. در استاندارد EN ISO 20345 سطوح مقاومت به صورت زیر تعریف شده است:
استاندارد SRC شامل کامل ترین درجه مقاومت نسبت به لغزش است. در این سطح کفش ها باید نسبت به کاشی خیس با مواد شوینده و سطوح فولادی آغشته به گلیسیرین مقاوم باشند. دارا بودن این سطوح برای کار در آشپزخانه های صنعتی، کارخانه های تولید کننده مواد غذایی، محیط های صنعتی (کار با روغن و گلیسیرین) و … الزامی است. لازم به ذکر است که کفش های دارای این استانداردها برای اکثر شرایط کاری قابل استفاده هستند.
زیره های دارای آج عمیق و چند جهته نیز برای مقاوم بودن به لغزش بسیار مناسب هستند. جنس زیره باید قابل انعطاف بوده تا توانایی تطبیق با سطح های ناصاف را داشته باشد. این ویژگی را زیره های TPU و زیره های از جنس لاستیک های مهندسی دارا می باشند.
کفش ایمنی باید از خستگی و فشار به پاشنه پا (کد E) ممانعت کند. دارا بودن این دو ویژگی در محیط های کاری که کارگران باید به طور طولانی بایستند و روی سطوح بتنی و فلزی راه بروند بسیار اهمیت دارد. در صورت عدم وجود این ویژگی، مفصل ها، ستون فقرات و کمر دچار آسیب می شوند.
کلاهک ایمنی: انواع و تاثیر آن بر وزن کفش
این کلاهک از انگشتان پا در برابر سقوط اجسام و فشارهای مکانیکی محافظت می کند. کمترین حد تحمل آن باید حداقل ضربه 200 ژول و فشار 15 کیلونیوتن باشد. کلاهک های ایمنی سنتی از جنس فولاد می باشند که وزن سنگینی دارا هستند. امروزه برای کفش های ایمنی از کلاهک ایمنی با جنس کامپوزیت و آلومینیوم استفاده می شود.
در جدول زیر خصوصیات هر یک از این کلاهک ها به طور خلاصه آورده شده است:
| بهترین کاربرد | قیمت نسبی | عایق حرارت | عایق برق | وزن نسبی | نوع کلاهک |
| کارهای سنگین صنعتی | پایین | خیر | خیر | 100% | فولادی |
| محیط های عمومی کاری | متوسط | تا حدی | خیر | 50% | آلومینیومی |
| برق، الکترونیک، محیط های حساس | بالا | بله | بله | 35-40% | کامپوزیتی |
نکات مهم در انتخاب سایز و نگهداری از کفش ایمنی
کفش ایمنی به دلیل دارا بودن کلاهک و چند لایه بودن، حجم بزرگتری نیز دارد به همین خاطر باید کفش ایمنی را یک سایز از کفش معمولی بزرگتر انتخاب کرد. برای پرو کفش از جوراب ضخیم استفاده کنید و انتخاب کفش را به بعد از ظهر موکول نمایید زیرا در این زمان پاها تورم بیشتری دارند. زمانی که بند کفش را بستید باید یک انگشت بین پاشنه و ناحیه پشت کفش جای گیرد. پهنای کفش به گونه ای باشد که پا در ناحیه پنجه فشرده نشود.
برای نگهداری از کفش ایمنی نیز باید به صورت روزانه گرد و غبار را از روی آن تمیز نمایید. جهت شستشوی آن به هیچ وجه از ماشین لباسشویی استفاده نکنید. در صورت نیاز به نظافت می توانید برس نرم و پارچه نمدار به کار ببرید.
از قرار دادن کفش ها در مقابل نور خورشید و روی شوفاژ خودداری کنید زیرا باعث آسیب به آن ها می شود. کفش ها را در جای خشک که دارای قرار دهید. راهنمای انتخاب کفش کار تابستانی این است که شما به تهویه کفش و میزان انتقال حرارت از طریق کلاهک بسیار توجه کنید.
کفش ها را به صورت منظم از نظر پوسیدگی زیره، صاف شدن آج ها، ترک داشتن رویه و تغییر شکل کلاهک بررسی کنید. در صورت وجود هریک از علایم فوق نسبت به تعویض کفش ها اقدام نمایید چون فاقد استانداردهای ایمنی هستند. میزان طول عمر متوسط یک کفش ایمنی بین 12 تا 18 ماه است.
سوالات متداول
آیا کفش ایمنی طبی را می توان در اداره هم استفاده کرد؟
بله این کفش ها به خاطر ظاهر رسمی و طبی خود قابل استفاده در محیط اداری نیز هستند.
کفش ایمنی معمولی با کفش ایمنی طبی چه تفاوتی دارد؟
کفش ایمنی طبی علاوه بر استانداردهای حفاظت پا دارای کفی ارگونومیک و طبی نیز هست. از نظر وزنی سبک تر و توزیع فشار به پا به صورت یکنواخت است و مانع کمردرد و مشکلات عضلانی می شود.
کفش های ایمنی چه مقدار از کفش معمولی سبک تر است؟
در صورتی که از کلاهک آلومینیومی و کامپوزیتی استفاده شود 25 تا 40 درصد سبک تر کفش های ایمنی با کلاهک فولادی هستند.
نتیجه گیری: سرمایه گذاری روی سلامت و ایمنی
استانداردهای کفش ایمنی سبک و طبی کارگری را با هم در این محتوا مرور کردیم. اهمیت و ضرورت استفاده از کفش ایمنی بسته به شرایط کاری متفاوت است. با توجه به مطالب بالا کفش ایمنی باید در برابر ضربه، لغزش و اجسام نوک تیز مقاوم باشد. در صورت وجود هر گونه پرسش و کسب مشاوره، کارشناسان ما آماده پاسخگویی به شما عزیزان هستند.
