شناخت انواع پودر کپسول آتش نشانی و کارایی هر کدام در اطفای حریق از اهمیت زیادی برخوردار است. این نوع پودرها به دو قسمت اصلی شیمیایی و خشک تقسیم می شوند. در مقالات قبل تفاوت کپسول های پودری و CO2 را بررسی کردیم. در این محتوا به بررسی انواع پودر کپسول آتش نشانی می پردازیم تا بتوانید بهترین نوع کپسول آتش نشانی برای آپارتمان را انتخاب کنید.
قبل از بررسی انواع پودر کپسول آتش نشانی باید درباره نحوه عملکرد آن برای اطفای حریق اطلاعات کسب کنیم. پودرهای اطفای حریق با پوشش دادن سطح آتش مانع رسیدن اکسیژن به آن می شوند و در همان لحظه باعث کاهش و خاموش شدن حریق می شوند.
پودرهای شیمیایی از ترکیبات ویژه ای تولید می شوند که می توانند فورا با آتش واکنش دهند. به پودرها موادی نیز اضافه می گردد تا مانع از سفت شدن آن ها بر اثر فشار و رطوبت گردد و باعث می شوند که پودر به صورت یکنواخت در محیط پراکنده شود.
تقسیم بندی اصلی انواع پودر کپسول آتش نشانی
دو گروه اصلی بر اساس مواد تشکیل دهنده پودر کپسول آتش نشانی شامل دو گروه پودر خشک آتش نشانی و پودرهای شیمیایی هستند. هر یک از این گروه ها به گروه های متعددی تقسیم می شوند در ادامه آن ها را مورد بحث قرار می دهیم.
پودرهای شیمیایی برای اطفای حریق
این گروه از پودرهای شیمیایی حاصل از ترکیب چند ماده شیمیایی و همچنین ماده افزودنی که مانع از کلوخه شدن آن ها شود هستند. در ادامه در مورد مهمترین پودرها بحث می کنیم:
جوش شیرین (پودر بی کربنات):
این پودر برای اطفای حریق کلاس B، C و E استفاده می شود. معمول ترین نوع پودر در کپسول های آتش نشانی می باشد. این پودر دارای خلوص 97 درصد است و همین امر سبب می گردد که در اطفای حریق ناشی از مایعات قابل اشتعال، گازها و تجهیزات فیزیکی دارای کاربرد بالایی باشد.
پودر بی کربنات پتاسیم:
این پودر نسبت به بی کربنات قابلیت بیشتری در اطفای حریق دارد. پودر بی کربنات پتاسیم برای حریق های کلاس B، C و E کاربرد دارد و برای اطفای حریق منتج از سوخت های مایع و گازی دارای سرعت عمل بسیار زیادی است. به همین علت در اماکن صنعتی از محبوبیت زیادی برخوردار می باشد.
بی کربنات پتاسیم بر پایه اوره:
در این پودر پتاسیم و اوره با هم ترکیب شده اند که باعث می شود برای مهار آتش های ناشی از لوازم الکتریکی، مایعات و گازهای قابل اشتعال عملکرد بالایی دارا باشند. تنها نکته ای که باید به آن توجه شود این است که کاربرد این پودر برای تجهیزات الکترونیکی حساس و کامپیوترها مناسب نمی باشد. زیرا باعث آسیب به قطعات می گردد.
کلرید پتاسیم:
این پودر نیز مانند بی کربنات پتاسیم می باشد ولی در مواقع اضطراری می تواند کارایی بهتری داشته باشد. این پودر در بعضی از موارد به علت پایداری بیشتر در شرایط دمایی متفاوت انتخاب مناسبی است.
فسفات آمونیوم (پودر چند منظوره ABC):
از این پودر به صورت گسترده برای اطفای حریق استفاده می شود. فسفات آمونیوم برای خاموش کردن حریق کلاس A (جامدهای معمولی)، B (مایعات قابل اشتعال) و C (گازهای مشتعل و لوازم الکتریکی) کاربرد دارد. این پودر پرکاربردترین نوع پودر در کپسول های آتش نشانی مورد استفاده در منازل و خودروها است.
پودر مانکس (اوره و پتاس):
پودر مانکس از انواع پودر کپسول آتش نشانی می باشد و از مخلوط دو پودر بی کربنات پتاسیم و اوره تولید می شود. خصوصیت منحصر به فرد آن قابلیت تجزیه آن به ذرات بسیار ریز در موقع تماس با آتش می باشد. به همین علت باعث افزایش بسیار زیاد میزان پخش و نفوذ آن می گردد. اوره و پتاس با فوم آتش نشانی سازگار است و قابلیت کاربرد در سیستم های ترکیبی را دارد.
پودرهای خشک ویژه فلزات:
این گروه از انواع پودر کپسول آتش نشانی برخلاف سایر پودرهای شیمیایی، قابلیت اشتعال ندارند و فقط مختص حریق های کلاس D تولید شده اند. حریق کلاس D شامل آتش سوزی های ناشی از منیزیم، سدیم، پتاسیم و آلومینیوم هستند. از این پودر در صنعت های خاص و کارگاه های فلزکاری استفاده می شود.
این پودرها از لحاظ قیمتی از پودرهای شیمیایی عموما گرانتر هستند. ولی کاربرد آن ها در محیط های صنعتی خاص الزامی است. پودرهای خشک برای اطفای حریق ناشی از مواد نفتی و روغنی نیز کاربرد دارند.
جدول مقایسه بین انواع پودر کپسول آتش نشانی
| نوع پودر | کلاس حریق قابل اطفا | ترکیب اصلی | مزیت اصلی | محدودیت کاربرد |
| بی کربنات سدیم | B, C, E | جوش شیرین | در دسترس و اقتصادی | نامناسب برای جامدات |
| بی کربنات پتاسیم | B, C, E | پتاسیم و کربنات | سرعت عمل بالا | قیمت بالاتر |
| فسفات آمونیوم | A, B, C | آمونیوم و فسفات | چند منظوره بودن | باقیمانده زیاد |
| مانکس | B, C | اوره و پتاسیم | پخش شوندگی عالی | نیاز به تخصص |
| پودرهای خشک | D | ترکیبات ویژه | مخصوص فلزات | کاربرد محدود |
انتخاب بهترین نوع پودر کپسول آتش نشانی
جهت گزینش بهترین نوع از انواع پودر کپسول آتش نشانی، باید به مواردی همچون نوع کاربری، فضای کاری، مواد حاضر در محیط و احتمال رخداد هر کلاس از آتش سوزی توجه نمود.
در منازل و اماکن اداری احتمال رخداد هر نوع حریق از هر کلاسی وجود دارد که کپسول با پودر ABC (با قابلیت اطفای حریق طیف گسترده ای از آتش ها) بهترین انتخاب است. البته در مورد انواع کپسول آتش نشانی و کاربردهای آن در مقالات دیگر به بحث پرداختیم. در اماکن صنعتی با کاربرد تجهیزات حساس، کاربرد کپسول آتش نشانی مناسب برای حریق الکتریکی با پودر بی کربنات پتاسیم یا دی اکسید کربن انتخاب مناسبی می باشد که تجهیزات آسیب وارد نشود.
ویژگی پودرهای اطفای حریق
برای استفاده هر چه بهتر از پودرها باید خاصیت شیمیایی و فیزیکی آنها را بدانید. پودرهای با کیفیت باید دوام بالا، مقاوم در برابر شرایط محیط، توانایی پخش یکنواخت و عدم اختلاط با مواد معمولی داشته باشند. پودر کپسول های آتش نشانی بر روی سلامتی انسان در کوتاه مدت تاثیری ندارند. ولی از مضرات پودر کپسول آتش نشانی در دراز مدت این است که به دلیل دارا بودن خاصیت شیمیایی ممکن است در اثر استشمام باعث ایجاد مشکلات تنفسی شوند. در صورت تماس با چشم یا وارد شدن به دستگاه گوارشی سبب ایجاد سوزش شوند. به همین خاطر است که در حین استفاده از کپسول باید محیط دارای تهویه باشد و مجهز به ماسک و دستکش باشید.
طریقه نگهداری و شارژ کپسول آتش نشانی
بررسی دوره ای کپسول ها و مطمئن شدن از دارا بودن شارژ به میزان گزینش نوع درست آنها حائز اهمیت است. کپسول های پودری باید هر سال مورد بررسی قرار گیرند و هر چند سال یک مرتبه طریقه شارژ کپسول آتش نشانی بوسیله کارشناسان انجام شود. گزینش برند پودر و کپسول آتش نشانی نیز باید بسیار مورد توجه قرار گیرد. کارشناسان با معرفی بهترین برندهای کپسول آتش نشانی می توانند در این مورد به شما کمک شایانی نمایند.
اصل یک برنامه ایمنی موثر بر پایه انتخاب درست از میان انواع پودر کپسول آتش نشانی و آگاهی از ویژگی های هر کدام می باشد. دریافت آموزش نحوه کار با کپسول آتش نشانی به اندازه مجهز بودن محیط به کپسول آتش نشانی حائز اهمیت است. به خاطر داشته باشید که بررسی های دوره ای و نگهداری صحیح نیز برای استفاده از کپسول در مواقع اضطراری نیز بسیار مهم است. در صورت نیاز به مشاوره برای آگاهی از قیمت پودر آتش نشانی و وجود هرگونه سوال با کارشناسان ما ارتباط بگیرید.
