دانستن استاندارد کمربند ایمنی کار در ارتفاع چه اهمیتی دارد؟ سقوط از ارتفاع حتی از ارتفاع کم نیز می تواند بسیار خطرناک و جبران ناپذیر باشد. اگر از ارتفاع بیش از 1.2 متر سقوط رخ بدهد خطرات جدی را به همراه دارد. سقوط از ارتفاع در پروژه های ساختمانی، صنعتی و خدماتی بسیار شایع است. استفاده از تجهیزات ایمنی در مواقع ضروری به حفظ جان افراد کمک شایانی می کند بعنوان مثال کمربند هارنس نقش یک سیستم حفاظتی را ایفا می کند که در صورت سقوط، وظیفه دارد فشار را به صورت یکنواخت در بین محدوده های قدرتمند بدن پراکنده کند تا از آسیب های جدی جلوگیری به عمل آید. در ادامه به معرفی انواع هارنس و ویژگی های آن ها نیز می پردازیم.
استانداردهای اصلی کمربند ایمنی کار در ارتفاع
استاندارد EN 361 اروپایی
الزامات استاندارد EN 361 از شناخته شده ترین استانداردهای جهانی در زمینه کمربند ایمنی هستند و توسط کمیته استاندارد اروپا وضع شده اند. استانداردهای کمربند هارنس به شرح زیر است:
کمربند هارنس کار در ارتفاع باید بتواند فشار را بین نقاطی مانند شانه، قفسه سینه، کمر و ران ها پخش نماید. نقاط اتصال باید بتوانند حداقل نیروی 15 کیلونیوتن را تحمل کنند. تسمه ها باید از جنس مستحکم و مقاوم به سایش، اشعه فرابنفش و رطوبت باشند. روی برچسب شناسایی کمربند نیز اطلاعاتی شامل مشخصات سازنده، تاریخ تولید و شماره سریال ذکر شده باشد.
الزامات ANSI Z359 آمریکایی
استاندارد ANSI Z359 در ایالات متحده برای تجهیزات کار در ارتفاع مورد استفاده قرار می گیرد. در این استاندارد کمربند ایمنی کار در ارتفاع جزئیات فنی به صورت دقیق (طراحی، تست و کاربرد کمربند ایمنی) تشریح شده اند. در این استاندارد برای مطمئن شدن از مقاومت در برابر بارهای استاتیک و دینامیک از آزمایش های بسیار سختگیرانه استفاده می کنند.
مقررات OSHA برای ارتفاع کار
این مقررات از طرف سازمان ایمنی و بهداشت شغلی آمریکا وضع شده که بر اساس آن در پروژه های ساختمانی استفاده از تجهیزات ایمنی و کلاه کار در ارتفاع برای کار در ارتفاع بیشتر از 1.8 متر اجباری است. در پروژه های عمومی این ارتفاع به 1.2 متر تغییر می کند. آموزش کارکنان، بررسی دوره ای تجهیزات و کاربرد در نقاط ایمن لنگر ایمن از اولویت های این مقررات است.
انواع کمربند ایمنی بر اساس کاربری
کمربند هارنس تمام بدن
این کمربند ایمنی محبوبترین نوع است زیرا از شانه تا ران را پوشش می دهد. دارای نقطه اتصال وسط دو کتف می باشد که این مورد در سیستم های توقف کننده سقوط موثر است. این کمربند در پروژه های ساختمانی، کار بر روی سقف و کار در ارتفاع کاربرد دارد.
کمربند موقعیت یابی
این کمربند در مواقعی کاربرد دارد که فرد باید در یک موقعیت ثابت فعالیت نماید (تعمیر دکل های مخابراتی و ستون های برق). نقاط اتصال جانبی در این کمربند به فرد اجازه می دهد که آزادانه از دست ها برای انجام کار استفاده نماید. در این مدل حتما از یک سیستم پشتیبان ضد سقوط کمک گرفت.
کمربند سیم بانی
این کمربند بسیار ساده است و تنها دور کمر قرار می گیرد. استاندارد کمربند سیم بانی به این صورت است که عمدتا برای تکنسین های برق جهت انجام کارهای کوتاه مدت و ارتفاع خیلی کم استفاده می شود. کاربرد این کمربند بعنوان سیستم متوقف کننده سقوط ممنوع می باشد چون همه فشار را به کمر و شکم وارد نموده و باعث آسیب جدی می گردد.
هارنس امداد و نجات
از این کمربند در عملیات های امداد و نجات استفاده می شود. نقاط اتصال آن در قسمت های جلو و بالای سینه می باشد تا امدادگر به راحتی فرد مصدوم را بتواند به بالا یا پایین منتقل کند. از این مدل در تیم های آتش نشانی و نجات ارتفاع استفاده می شود.
اجزای ضروری هارنس تمام بدن
نقاط اتصال D-Ring اصلی ترین قسمت هر کمربند محسوب می شوند. این نقاط اتصال باید بتوانند حداقل نیروی 2250 کیلوگرم را تحمل کنند و همچنین از جنس فولاد ضد زنگ و آلیاژهای مقاوم تولید گردند. به طور معمول اصلی ترین نقطه اتصال بین دو کتف قرار می گیرد و در بعضی مدل ها از اتصال جانبی نیز استفاده می شود.
تسمه ها و بندها
تسمه های استاندارد باید از جنس مواد سنتتیک با مقاومت بالا (پلی استر یا نایلون تقویت شده) تولید شوند و باید دارای عرض مناسب برای توزیع یکنواخت فشار، مقاوم در برابر اشعه خورشید، رطوبت، مواد شیمیایی و درجه حرارت بالا باشند.
قفل ها و سگک ها
قفل ها و سگک ها باید دارای استفاده آسان باشند ولی در عین حال به راحتی باز نشوند. سگک های پیشرفته را جهت امنیت بیشتر با قفل دوگانه طراحی می کنند. ذکر این نکته ضروری است که این قطعات باید به صورت دوره ای از نظر خوردگی و سایش بررسی شوند.
لنیارد و شوک گیر
منظور از لنیارد همان طنابی است که برای اتصال کمربند به نقطه لنگر کاربرد دارد. لنیاردها را جهت افزایش ایمنی به شوک گیر مجهز می کنند که در صورت سقوط، نیروی ضربه را کم کند تا ضربه کمتری به بدن وارد شود. طول استاندارد لنیارد باید متناسب با ارتفاع کار و فاصله تا سطح مبنا باشد که به طور معمول بین 1 تا 2 متر است.
طریقه صحیح پوشیدن و تنظیم کمربند ایمنی
استاندارد کمربند ایمنی کار در ارتفاع به این صورت است که باید قبل از استفاده کمربند آن را روی زمین بازکنید و از عدم پیچ خوردگی تسمه ها مطمئن شوید. پاها را از حلقه ران داخل کنید و سپس کمربند را تا بالای شانه بیاورید. در نظر داشته باشید که نقطه اتصال پشتی دقیقا باید بین دو کتف باشد. تسمه های سینه باید طوری تنظیم شوند تا در وسط قفسه سینه قرار بگیرند یعنی باید بتوانید زیر آن را با انگشت لمس نمایید. تسمه کمر نیز در ناحیه کمر قرار می گیرد. در پایان نیز همه سگک ها و قفل ها باید بررسی شوند تا به درستی قرار گیرند. استفاده از کلاه ایمنی و عینک ایمنی نیز از الزامات است تا از ضربه به سر و چشم ها جلوگیری شود.
نکات کلیدی برای انتخاب کمربند استاندارد بر اساس نوع کار
برای انتخاب کمربند باید به شرایط کاری، مدت زمان انجام آن و خصوصیات فردی توجه نمود. مثلا در کارهای با مدت زمان کوتاه روی سطوح شیب دار استفاده از هارنس تمام بدن ساده انتخاب درستی است. ولی برای انجام کارهای با مدت زمان زیاد در ارتفاع مانند نماکاری (استفاده از کمربند ایمنی داربست توصیه می شود) یا تعمیرات صنعتی، انتخاب مدل های دارای پد شانه و ران گزینه بهتری است. اگر کار در محیطی باشد که احتمال خطر مواد شیمیایی و دمای بالا وجود دارد باید از کمربندهای مقاوم به این شرایط را انتخاب کرد. وزن فرد نیز در انتخاب کمربند نیز بسیار موثر می باشد.
بررسی تاریخ انقضا و بازرسی های دوره ای کمربند
کمربندها را قبل از شروع کار از نظر تاریخ انقضا، پارگی، خوردگی با مواد شیمیایی، سایش، سوختگی زنگ زدگی در نقاط فلزی و خراب شدن قفل ها بررسی کنید در صورت وجود هر یک از علایم بالا کمربند را به هیچ عنوان استفاده نکنید. کمربندهای ایمنی علاوه بر بررسی های روزانه، باید هر شش ماه یک بار نیز بررسی شوند. عمر متوسط هر کمربند 5 تا 10 سال است. بررسی تاریخ تولید و تاریخ انقضا برای هر کمربند از الزامات است. لازم به ذکر است که بعد از هر سقوط به هیچ وجه از آن کمربند استفاده نکنید حتی در صورت عدم وجود آسیب به کمربند.
سوالات متداول
استفاده از کمربند سیم بانی برای جلوگیری از سقوط کار درستی است؟
خیر. از کمربند سیم بانی تنها برای سیستم های محدود کننده کاربرد دارد که شخص در موقعیت سقوط نباشد.
فاصله ایمنی بین جایگاه کار و سطح مبنا چقدر است؟
این فاصله را حداقل مجموع طول لنیارد، میزان کشیدگی شوک گیر، قد شخص و یک فاصله اطمینان 2.5 متری در نظر می گیرند.
برای شست و شوی کمربند در خانه از چه شوینده ای استفاده کنیم؟
برای شستشوی کمربند از آب خنک و صابون ملایم استفاده کنید. کمربند باید در سایه و به صورت طبیعی خشک شود.
در این محتوا استاندارد کمربند ایمنی کار در ارتفاع مورد بحث قرار گرفت. کمربند ایمنی را باید به صورت صحیح استفاده نمود تا بتواند در مواقع ضروری بدرستی عمل نماید. شناخت درست انواع هارنس ایمنی، استاندارد EN 361 و مقررات ایمنی، انتخاب درست تجهیزات و نگهداری درست آنها از الزامات است. بررسی دوره ای تجهیزات، آموزش پرسنل و اجرای دقیق قوانین نیز بخش مهم دیگری هستند که نجات بخش جان آنها در مواقع خطر می باشند. فراموش نکنید که دستکش ایمنی، کلاه و عینک ایمنی نیز نقش مکمل کمربند ایمنی را دارند.
